أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

306

قانون ( فارسى )

بسيار خوب است . كسى كه غذا را هضم نمىكند از اين دارو بهرهء زياد بيند . نسخه بورك نيم جزء ، زيرهء كرمانى خيسيده در سركه و بعدا بو داده ، فلفل سفيد ، فلفل سياه و فلفل دراز . هريك يك جزء . در نسخهء ديگر همه داروهاى وارد در اين گوارشى در اندازه برابرند ؛ منظورم اين است كه بورك ، سداب ، فلفل و زيره هريك يك جزء متساوى است ، كه در اين صورت شكم را بسيار روان مىكند . اگر داروها همگى بجز بورك در يك اندازه باشند و بورك نصف همه باشد ، باز خوب است . در هرحال هر نسخه‌اى كه به كار رود ، بايد زيرهء كرمانى در سركهء بسيار تند و پرمايه بخيسد و بعدا خشك شود و آن را بو دهند . همچنين فلفلى را كه در اين گوارش وارد مىكنند ، فلفل سفيد باشد بهتر است ؛ زيرا فلفل سفيد از فلفل سياه و فلفل دراز بيشتر معده را تقويت مىكند . فلفل سفيد نوعى است كه پوست ترنجيده ندارد ، پوستش ستبر نيست ، دانه‌هايش ريز نيستند و در دست سنگين وزن است . بايد براى وارد كردن فلفل سفيد در گوارشى دانه‌هاى درست و درشت آن را انتخاب كنند . اگر گوارشى را براى روان كردن شكم كسى كه قبوضيت زياد دارد مىسازى ، بورهء قرمز استعمال كن كه آن را نطرون گويند . اگر بورهء قرمز به كار نبردى و بورهء عادى استعمال كردى ، بگذار در اندازهء نيم جزء در برابر اجزاء داروهاى ديگر باشد . برگ سداب - كه گفتيم بايد در سايه خشكيده باشد - نبايد زياد از حد بخشكد ؛ كه در اين حالت بسيار تلخ و گرم است و گرمىبخش‌اش بيش از آن است كه ما توقع داريم . اگر برگ سداب نخشكد و نمناكيش برچيده نشود و تا اندازهء رطوبت در آن باشد ، در تأثير گذاشتن بر هضم خوراك كوتاه مىآيد و به تنهايى در باد پراكندن معده نيروى كافى ندارد . اين چهار نوع از دارو را با عسل كف گرفته مخلوط كن و استعمال شود . و يا داروها را با هيچ‌چيز ديگر مخلوط مكن ! بدون عسل پيش خودت نگهدار و هرگاه به استعمالش نياز بود ، اندازهء تناولى از چهار نوع درهم آميخته را در آبجو بريز و يا در غذاى سازگار ديگرى مخلوط كن و تناول شود . اين نوع از گوارشى را اگر تنها بدون عسل قبل از غذا و بعد از غذا بخورند مفيد است . اما اگر در عسل مخلوط باشد بهتر است ؛ كه عسل باد معده را و بادزايى غذا را به كلى از بين مىبرد . بايد عسل وارد در گوارشى از نوع عسل بسيار خوب باشد . كه تا عسل بهتر باشد در تحليل بردن باد و در پاكسازى كامل تأثير بيشترى دارد . و بايد اين را نيز بدانى كه اگر مىخواهى داروى گوارشى اثر پاكسازى بيشتر داشته باشد ، داروها را بسيار خرد گردماننده